Beslag op Crypto in Strafzaken Brugge (2026) | Gids

Inleiding

De opkomst van crypto-activa zoals Bitcoin en Ethereum heeft niet alleen financiële markten veranderd, maar ook het strafrecht voor nieuwe uitdagingen geplaatst. Steeds vaker zien we dat justitie in strafonderzoeken overgaat tot het in beslag nemen van deze digitale vermogenswaarden. Bent u woonachtig in de regio Brugge of breder in West-Vlaanderen en wordt u of een naaste geconfronteerd met een onderzoek waarbij crypto-activa betrokken zijn? Dan is dit artikel voor u. We leggen uit wat een beslag op crypto-activa precies inhoudt, welke procedure gevolgd wordt door de rechtbanken in West-Vlaanderen, en wat uw rechten en mogelijkheden zijn.

Wat is beslag op crypto-activa?

Een beslag op crypto-activa is een bewarende maatregel in het kader van een strafonderzoek, waarbij de gerechtelijke autoriteiten de controle over digitale valuta overnemen. Het doel is te voorkomen dat deze activa verdwijnen tijdens het onderzoek en om een eventuele latere verbeurdverklaring (confiscatie) mogelijk te maken als de rechtbank oordeelt dat ze de opbrengst van een misdrijf zijn.

Juridisch gezien worden crypto-activa beschouwd als onlichamelijke goederen, meer specifiek als computergegevens. Het beslag hierop is een specifieke toepassing van de algemene regels inzake strafrechtelijk beslag, aangepast aan de digitale realiteit.

Juridisch kader in België (2026)

Het juridisch kader voor het beslag op crypto-activa is complex en steunt op een combinatie van algemene en specifieke wetsartikelen, aangevuld door een snel evoluerende rechtspraak.

Toepasselijke wetgeving

De Belgische wetgeving had de opkomst van crypto niet expliciet voorzien, maar de bestaande instrumenten in het Wetboek van Strafvordering (Sv.) bieden voldoende basis. De belangrijkste artikelen zijn:

• Artikel 35 van het Wetboek van Strafvordering (Sv.): Dit is het algemene artikel dat beslag toelaat op alle zaken die kunnen dienen om de waarheid aan het licht te brengen of die vatbaar zijn voor verbeurdverklaring.
• Artikel 35bis Sv.: Dit artikel is cruciaal en regelt het beslag op gegevens die in een informaticasysteem zijn opgeslagen. Aangezien crypto-activa in essentie data zijn (private keys die toegang geven tot de blockchain), vallen ze hieronder. De autoriteiten kunnen een kopie nemen van de data of de toegang tot de data beletten. Bij crypto-activa komt dit neer op het overbrengen van de activa naar een door de staat beheerde wallet.
• Artikel 35ter Sv.: Dit artikel legt een medewerkingsplicht op. Iedereen van wie redelijkerwijs kan worden aangenomen dat hij of zij kennis heeft van de beveiligingsmaatregelen (zoals wachtwoorden, pincodes of private keys), kan worden bevolen om deze informatie te verstrekken. Weigering is een afzonderlijk misdrijf, strafbaar met een gevangenisstraf van zes maanden tot drie jaar en een geldboete.

De praktische uitvoering van het beheer van in beslag genomen activa, inclusief crypto, wordt gecoördineerd door het Centraal Orgaan voor de Inbeslagneming en de Verbeurdverklaring (COIV), een officiële instantie onder de FOD Justitie.

Recente rechtspraak en richtsnoeren

De rechtspraak, ook van het Hof van Beroep te Gent dat bevoegd is voor West-Vlaanderen, evolueert voortdurend. Rechters buigen zich over de technische aspecten en de proportionaliteit van het beslag. Een belangrijk aandachtspunt is het bewijs van de illegale herkomst. Het Openbaar Ministerie moet aannemelijk maken dat de crypto-activa een vermogensvoordeel uit een misdrijf vormen. De verdediging kan proberen aan te tonen dat de activa een legitieme oorsprong hebben, bijvoorbeeld door aankoop met legaal verdiend geld. De bewijslast hieromtrent is een complex juridisch debat.

Lokale context: Brugge en West-Vlaanderen

In de praktijk worden beslagen op crypto-activa in onze regio, of het nu gaat om een zaak in Brugge, Oostende of Knokke-Heist, doorgaans geleid door een onderzoeksrechter bij de Rechtbank van Eerste Aanleg West-Vlaanderen, afdeling Brugge. Deze onderzoeksrechter geeft de machtiging voor de huiszoeking en het specifieke beslag op de informaticagegevens.

De uitvoering gebeurt vaak met de technische bijstand van de Federal Computer Crime Unit (FCCU) of lokaal gespecialiseerde rechercheurs. Zij beschikken over de forensische software en kennis om hardware wallets (zoals een Ledger of Trezor) te analyseren of om de nodige stappen te zetten bij online exchanges. De hele procedure wordt nauwgezet gedocumenteerd in een proces-verbaal, dat later een cruciaal stuk wordt in het strafdossier.

Procedure stap voor stap

De procedure voor het in beslag nemen van crypto-activa is technisch en juridisch precies. Hieronder volgt een algemeen stappenplan.

1. Start van het strafonderzoek: Alles begint met een verdenking van een misdrijf, zoals drugshandel, oplichting, witwassen of informaticabedrog. Het Openbaar Ministerie in Brugge kan beslissen een gerechtelijk onderzoek te vorderen.
2. Machtiging door de onderzoeksrechter: De onderzoeksrechter vaardigt een bevel tot huiszoeking uit. In dit bevel wordt expliciet vermeld dat er ook gezocht en beslag gelegd mag worden op informaticasystemen en de daarin opgeslagen gegevens, met inbegrip van crypto-activa.
3. Huiszoeking en identificatie: Tijdens de huiszoeking zoeken de speurders naar alle mogelijke dragers van crypto-activa. Dit kan gaan om een computer, een smartphone, een USB-stick, een specifieke hardware wallet, of zelfs een stuk papier met een 'seed phrase' (een reeks woorden om een wallet te herstellen). Ze zoeken ook naar logingegevens van accounts bij crypto-exchanges zoals Binance of Coinbase.
4. Technische inbeslagname: Dit is de kern van de operatie. De methode hangt af van hoe de crypto wordt bewaard:
   • Op een exchange: De Belgische autoriteiten sturen een officieel bevel naar de exchange. De exchange is wettelijk verplicht de tegoeden te bevriezen en over te maken naar een wallet die beheerd wordt door het COIV.
   • Op een hardware of software wallet (self-custody): De politie neemt het fysieke apparaat (de hardware wallet, de computer) in beslag. Vervolgens proberen forensische specialisten de private keys te achterhalen of dwingen ze medewerking af via Artikel 35ter Sv. Eenmaal ze toegang hebben, maken ze de crypto-activa over naar de wallet van de Staat.
5. Medewerkingsplicht (Art. 35ter Sv.): De speurders zullen u vragen om wachtwoorden, pincodes of andere toegangscodes te geven. Zoals vermeld, is weigeren strafbaar. Dit is een zeer ingrijpende maatregel waarover u best onmiddellijk advies inwint bij een advocaat.
6. Proces-verbaal en verzegeling: Elke stap wordt gedetailleerd genoteerd in een proces-verbaal (PV). De in beslag genomen activa worden 'verzegeld' door ze op een veilige, traceerbare manier te bewaren.
7. Verzoek tot vrijgave: Als eigenaar van de activa kunt u, bijgestaan door uw advocaat, een verzoek indienen bij de bevoegde onderzoeksgerechten (de Kamer van Inbeschuldigingstelling) om het beslag op te heffen. U moet dan aantonen dat de voorwaarden voor het beslag niet (meer) vervuld zijn, bijvoorbeeld door de legale oorsprong van de fondsen te bewijzen.

Kosten, termijnen en rechtsbijstandsverzekering

De kosten voor de technische uitvoering van het beslag maken deel uit van de gerechtskosten en vallen ten laste van de Staat tijdens het onderzoek. De kosten voor uw verdediging, met name de erelonen van uw advocaat, zijn voor uw eigen rekening. Afhankelijk van uw polis kan een rechtsbijstandsverzekering deze kosten dekken, vaak onder de waarborg 'strafrechtelijke verdediging'. Het is raadzaam uw polis hierop na te kijken.

Een strafrechtelijk beslag op crypto-activa kan zeer lang duren. De activa blijven in principe in beslag genomen voor de volledige duur van het gerechtelijk onderzoek en de eventuele procedure voor de rechtbank. Dit kan gemakkelijk meerdere maanden tot zelfs jaren in beslag nemen. Gedurende deze periode heeft u geen toegang tot uw vermogen en bent u onderhevig aan de volatiliteit van de cryptomarkt, zonder dat u kunt ingrijpen.

Veelgemaakte fouten en valkuilen

In de confrontatie met een beslag op crypto-activa maken mensen soms fouten die hun juridische positie aanzienlijk verzwakken.

• Denken dat crypto anoniem en onvindbaar is: Dit is een mythe. Via blockchain-analyse en samenwerking met exchanges kunnen speurders transacties vaak traceren.
• Bewijsmateriaal vernietigen: Bij de inval van de politie een hardware wallet of computer proberen te vernietigen, wordt gezien als vernietiging van bewijs en kan leiden tot bijkomende strafvervolging.
• Weigeren mee te werken onder Artikel 35ter Sv.: Hoewel het tegenintuïtief voelt om uw 'sleutels' te overhandigen, is weigering een misdrijf op zich. Overleg altijd eerst met een advocaat over de te volgen strategie.
• Overhaaste verklaringen afleggen: U heeft het recht te zwijgen en recht op bijstand van een advocaat tijdens een verhoor. Maak van dat recht gebruik. Zeg niets voor u de kans heeft gehad de situatie met uw raadsman te bespreken.
• Te lang wachten met het inschakelen van een advocaat: De eerste uren en dagen na een inval en beslag zijn cruciaal. Een gespecialiseerde advocaat kan onmiddellijk de procedurele correctheid nagaan en u adviseren.

Praktijkvoorbeeld uit ons kantoor

Recent behandelden wij een dossier voor een cliënt uit de regio Kortrijk, wiens zaak werd behandeld door de onderzoeksrechter in Brugge. De cliënt werd verdacht van betrokkenheid bij online oplichting, waarbij de opbrengsten zouden zijn omgezet in Bitcoin. Tijdens een huiszoeking werd een laptop met een software wallet en een hardware wallet in beslag genomen.

De speurders eisten op basis van Artikel 35ter Sv. de toegangscodes. Na overleg met ons kantoor besloot de cliënt mee te werken om een bijkomende vervolging te vermijden. De volledige portefeuille werd overgeheveld naar een wallet van het COIV. Onze strategie bestond er vervolgens uit om de herkomst van de fondsen nauwgezet te documenteren. We konden via bankuittreksels en aankoopbewijzen van een gereguleerde broker aantonen dat een aanzienlijk deel van de Bitcoin-portefeuille reeds was aangekocht met spaargeld, jaren vóór de periode van de vermeende feiten. We dienden een verzoekschrift in bij de Kamer van Inbeschuldigingstelling te Gent. Na analyse van ons verzoek besliste het hof om het beslag op het 'legale' deel van de crypto-activa op te heffen, nog voor de zaak ten gronde werd gepleit. Dit voorbeeld toont het belang aan van een proactieve verdediging en het nauwgezet bijhouden van de oorsprong van uw activa.

Wat kunt u nu concreet doen?

Indien u geconfronteerd wordt met een (dreigend) beslag op uw crypto-activa, raden wij de volgende stappen aan:

1. Blijf kalm en werk mee: Bied geen fysieke weerstand en volg de bevelen van de politie op.
2. Zwijg: U heeft het recht om te zwijgen. Maak hier gebruik van tot u met een advocaat heeft gesproken. Leg geen verklaringen af over de herkomst of het doel van uw crypto.
3. Contacteer onmiddellijk een advocaat: Vraag om het verhoor uit te stellen tot uw advocaat aanwezig is. Een advocaat gespecialiseerd in strafrecht en met kennis van digitale activa is essentieel.
4. Verzamel documentatie: Begin met het verzamelen van alle mogelijke bewijzen van de legale herkomst van uw crypto-activa: aankoopbewijzen, bankafschriften, correspondentie met exchanges, etc.

Hulp van een advocaat in Brugge

Een beslag op crypto-activa is een van de meest complexe en ingrijpende maatregelen in een modern strafonderzoek. De combinatie van technische, financiële en juridische aspecten vereist een gespecialiseerde aanpak. Het is cruciaal om u te laten bijstaan door een advocaat die niet alleen het strafprocesrecht beheerst, maar ook de wereld van digitale valuta begrijpt.

Bij De Meulenaere & Ribas Colomar hebben we de expertise in huis om u door dit moeilijke proces te loodsen. Vanuit ons kantoor te Oosterlingenplein 4A, 8000 Brugge, staan we cliënten uit heel West-Vlaanderen bij. Wij kunnen de procedurele wettigheid van het beslag controleren, u adviseren over uw medewerkingsplicht en een strategie uitwerken om, waar mogelijk, de vrijgave van uw activa te bekomen. U kan ons laagdrempelig contacteren via telefoon, WhatsApp of e-mail voor een eerste, confidentieel gesprek over uw situatie.

Gerelateerde Artikelen