WCO-procedure: Gerechtelijke Reorganisatie in België

Inleiding

Als ondernemer in Brugge, West-Vlaanderen, of elders in België, kunt u onverwacht geconfronteerd worden met financiële moeilijkheden. Een tijdelijke dip in de omzet, onbetaalde facturen, of een onvoorziene crisis kunnen uw zaak in gevaar brengen. Faillissement is vaak het schrikbeeld, maar gelukkig biedt de Belgische wetgeving een alternatief: de procedure van gerechtelijke reorganisatie, beter bekend als de WCO-procedure (Wet Continuïteit Ondernemingen).

Deze procedure is bedoeld om levensvatbare ondernemingen die kampen met tijdelijke liquiditeitsproblemen, een tweede kans te geven. Het doel is het behoud van de onderneming, de werkgelegenheid en de waarde voor de schuldeisers. In dit uitgebreide artikel duiken we dieper in de WCO-procedure, de voorwaarden, het verloop en de voordelen, specifiek gericht op de Belgische context. Voor ondernemers in de regio Brugge en West-Vlaanderen kan dit een cruciale tool zijn om hun bedrijf te redden.

Wat is de WCO-procedure (gerechtelijke reorganisatie)?

De WCO-procedure, voluit de procedure van ‘gerechtelijke reorganisatie’, is een wettelijk kader dat ondernemingen in moeilijkheden de mogelijkheid biedt om onder toezicht van de rechtbank een reorganisatie door te voeren. Het is geen faillissement, maar juist een poging om een faillissement te vermijden.

De kern van de procedure is dat de onderneming een tijdelijke bescherming krijgt tegen haar schuldeisers. Gedurende deze periode kan de onderneming, met begeleiding van een gerechtelijk mandataris, een plan opstellen om haar financiële situatie te herstellen. Dit kan door een akkoord met de schuldeisers (een minnelijk of collectief akkoord) of door een overdracht onder gerechtelijk gezag van de activiteiten of activa van de onderneming aan een derde partij.

Het proces is complex en vereist een zorgvuldige voorbereiding en uitvoering. Het is een delicate balans tussen de belangen van de onderneming en die van haar schuldeisers, waarbij de rechtbank een cruciale rol speelt als toezichthouder.

Juridisch kader in België

Relevante wetgeving

De WCO-procedure is geregeld in Boek XX van het Wetboek van Economisch Recht (WER), getiteld ‘Insolventie van ondernemingen’. Deze wetgeving is sinds 1 september 2018 van kracht en heeft de vroegere faillissementswet en de wet op de continuïteit van ondernemingen (WCO van 2009) vervangen en samengevoegd.

De belangrijkste doelstellingen van Boek XX WER zijn:

• Preventie: Het vroegtijdig opsporen van ondernemingen in moeilijkheden en het aanbieden van preventieve maatregelen.
• Reorganisatie: Het faciliteren van de voortzetting van levensvatbare ondernemingen die in moeilijkheden verkeren, via een gerechtelijke reorganisatie.
• Efficiënte afwikkeling: Een snellere en efficiëntere afwikkeling van faillissementen.

De wetgeving voorziet in verschillende modaliteiten voor een gerechtelijke reorganisatie:

1. Gerechtelijke reorganisatie door minnelijk akkoord: De onderneming sluit, onder toezicht van de rechtbank, een individueel akkoord met twee of meer schuldeisers.
2. Gerechtelijke reorganisatie door collectief akkoord: De onderneming stelt een reorganisatieplan op dat aan alle schuldeisers wordt voorgelegd en dat door een meerderheid van de schuldeisers moet worden goedgekeurd.
3. Gerechtelijke reorganisatie door overdracht onder gerechtelijk gezag: De activiteiten of activa van de onderneming worden (geheel of gedeeltelijk) verkocht aan een derde partij, met het oog op de voortzetting van de onderneming.

De procedure begint met een verzoekschrift bij de ondernemingsrechtbank van de plaats waar de onderneming haar maatschappelijke zetel heeft. Voor ondernemingen in Brugge en omgeving is dit de ondernemingsrechtbank van Gent, afdeling Brugge.

Recente rechtspraak

De rechtspraak met betrekking tot de WCO-procedure evolueert voortdurend en is cruciaal voor de interpretatie en toepassing van de wet. Rechters in de ondernemingsrechtbanken, waaronder die van Gent (afdeling Brugge), beoordelen zorgvuldig de levensvatbaarheid van de onderneming en de haalbaarheid van het voorgestelde reorganisatieplan.

Enkele belangrijke trends en aandachtspunten in de recente rechtspraak:

• Nadruk op levensvatbaarheid: De rechtbanken toetsen streng de levensvatbaarheid van de onderneming. Een reorganisatieplan moet realistisch en onderbouwd zijn, en niet enkel uitstel van executie betekenen. Er wordt gekeken naar de onderliggende oorzaken van de moeilijkheden en de structurele oplossingen die de onderneming voorstelt.
• Rol van de schuldeisers: Hoewel de onderneming bescherming geniet, blijven de belangen van de schuldeisers belangrijk. De rechtbank zal erover waken dat de schuldeisers niet onredelijk worden benadeeld. Dit blijkt onder meer uit de recente rechtspraak over de correcte toepassing van het homologatiecriterium (de goedkeuring van het reorganisatieplan door de rechtbank).
• Transparantie en communicatie: De rechtbanken leggen steeds meer de nadruk op transparantie en open communicatie van de onderneming met de gerechtelijk mandataris en de schuldeisers. Het verzwijgen van informatie of het niet correct naleven van de procedure kan leiden tot de weigering van de WCO of zelfs tot een omzetting in faillissement.
• Sancties voor bestuurders: Bestuurders van ondernemingen in moeilijkheden moeten zorgvuldig handelen. Bij misbruik van de procedure of kennelijke grove fouten die bijdragen aan het faillissement, kunnen bestuurders persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. De rechtbanken zijn hier steeds alerter op.

Een recent voorbeeld uit de regio West-Vlaanderen toont aan dat de rechtbanken kritisch kijken naar de inspanningen van de onderneming. In een zaak waarbij een horecazaak in Brugge een WCO aanvroeg, werd het initiële plan geweigerd omdat de voorgestelde maatregelen onvoldoende concreet waren om de structurele problemen aan te pakken. Pas na een herziening en aanvulling van het plan, met een duidelijke strategie voor kostenbeheersing en omzetverhoging, werd de WCO uiteindelijk goedgekeurd.

Praktische gevolgen

De WCO-procedure heeft aanzienlijke praktische gevolgen, zowel voor de onderneming zelf als voor haar schuldeisers.

Voor de onderneming:

• Tijdelijke bescherming: Vanaf de opening van de procedure geniet de onderneming bescherming tegen individuele executiemaatregelen van haar schuldeisers. Dit betekent dat schuldeisers geen beslag kunnen leggen of de gedwongen verkoop van activa kunnen eisen. Dit geeft ademruimte om te reorganiseren.
• Continuïteit van bedrijfsvoering: De onderneming blijft in principe haar activiteiten voortzetten onder haar eigen bestuur, maar wel onder toezicht van de gerechtelijk mandataris en de rechtbank.
• Opstellen van een reorganisatieplan: De onderneming krijgt een periode (meestal 6 maanden, verlengbaar tot maximaal 12 maanden, in uitzonderlijke gevallen tot 18 maanden) om een reorganisatieplan op te stellen en voor te leggen aan de schuldeisers en de rechtbank.
• Gerechtelijk mandataris: De rechtbank stelt een gerechtelijk mandataris aan die de onderneming bijstaat en toezicht houdt op het verloop van de procedure. De mandataris is een cruciale schakel tussen de onderneming, de schuldeisers en de rechtbank.
• Impact op contracten: Bestaande contracten kunnen onder bepaalde voorwaarden worden gewijzigd of zelfs beëindigd. Dit kan complexe juridische vragen oproepen.
• Publieke aard: De WCO-procedure is openbaar. De opening van de procedure wordt gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad, wat gevolgen kan hebben voor het imago en de relaties met leveranciers en klanten.

Voor de schuldeisers:

• Opschorting van invorderingen: Schuldeisers kunnen hun vorderingen niet langer individueel invorderen. Dit betekent dat bestaande uitvoerende titels (zoals vonnissen) niet kunnen worden uitgevoerd.
• Verlies van controle: Schuldeisers verliezen tijdelijk de controle over de invordering van hun schuld. Ze moeten wachten op de goedkeuring van het reorganisatieplan of de overdracht.
• Mogelijke afschrijving van schulden: In het kader van een collectief akkoord kunnen schuldeisers akkoord gaan met een gedeeltelijke kwijtschelding van hun vorderingen, in ruil voor het behoud van de onderneming en een (gedeeltelijke) uitbetaling.
• Stemrecht: Bij een collectief akkoord hebben schuldeisers stemrecht over het reorganisatieplan. Hun goedkeuring is essentieel voor de homologatie door de rechtbank.
• Risico op faillissement: Indien de WCO-procedure mislukt, kan de onderneming alsnog failliet worden verklaard, wat vaak leidt tot een lagere recuperatiegraad voor de schuldeisers.

Wat kunt u doen?

Als ondernemer geconfronteerd met financiële moeilijkheden, is het cruciaal om snel en adequaat te handelen. Hier is een stappenplan:

1. Vroegtijdige detectie: Negeer de signalen van financiële problemen niet. Hoe eerder u ingrijpt, hoe groter de kans op succes. Een dalende omzet, oplopende schulden, onbetaalde facturen, of problemen met de cashflow zijn alarmsignalen.
2. Analyse van de situatie: Breng uw financiële situatie gedetailleerd in kaart. Maak een overzicht van alle inkomsten, uitgaven, activa en passiva. Identificeer de kernproblemen die aan de basis liggen van de moeilijkheden.
3. Contacteer een advocaat: Dit is een essentiële stap. Een gespecialiseerde advocaat in ondernemingsrecht kan u adviseren over de haalbaarheid van een WCO-procedure, de voorbereiding van het dossier en de te volgen stappen. In de regio Brugge kan Advocaat Brugge u hierbij begeleiden.
4. Opstellen van het verzoekschrift: Samen met uw advocaat stelt u een gedetailleerd verzoekschrift op voor de ondernemingsrechtbank. Dit omvat een beschrijving van de moeilijkheden, een toelichting waarom de onderneming levensvatbaar is, en een voorstel voor de modaliteit van de reorganisatie (minnelijk akkoord, collectief akkoord, of overdracht).
5. Communicatie met schuldeisers: Hoewel de WCO bescherming biedt, is een open communicatie met uw belangrijkste schuldeisers vaak constructief. Uw advocaat kan u hierin bijstaan.
6. Samenwerking met de gerechtelijk mandataris: Na de opening van de procedure werkt u nauw samen met de aangestelde gerechtelijk mandataris. Deze persoon is er om u te begeleiden en toezicht te houden.
7. Opstellen en onderhandelen van het reorganisatieplan: Dit is het hart van de procedure. U werkt een gedetailleerd plan uit voor het herstel van uw onderneming, inclusief financiële projecties. Dit plan moet vervolgens worden onderhandeld met de schuldeisers en goedgekeurd door de rechtbank.
8. Naleving van het plan: Na goedkeuring van het reorganisatieplan is de strikte naleving ervan cruciaal voor het succes van de reorganisatie.

Onthoud dat de WCO-procedure een complexe juridische materie is. De begeleiding door een ervaren advocaat is niet alleen aanbevolen, maar vaak noodzakelijk voor een succesvol resultaat.

Hulp nodig? Advocaat Brugge staat klaar

Financiële moeilijkheden kunnen een enorme druk leggen op u en uw onderneming. Het nemen van de juiste beslissingen op het juiste moment is van cruciaal belang om uw bedrijf te redden en een faillissement te voorkomen. De WCO-procedure biedt een waardevolle uitweg, maar vereist een grondige kennis van de Belgische wetgeving en een strategische aanpak.

Als advocaat in Brugge en West-Vlaanderen heeft Advocaat Brugge ruime ervaring in het begeleiden van ondernemingen doorheen de WCO-procedure. Wij begrijpen de lokale context en de specifieke uitdagingen waar ondernemers in onze regio mee te maken krijgen. Wij kunnen u bijstaan bij:

• De analyse van uw financiële situatie en de haalbaarheid van een WCO.
• Het opstellen van een juridisch correct en strategisch onderbouwd verzoekschrift.
• De begeleiding tijdens de gehele procedure, van de opening tot de homologatie van het reorganisatieplan.
• De communicatie en onderhandelingen met schuldeisers en de gerechtelijk mandataris.
• Het adviseren over de juridische implicaties en de verantwoordelijkheden van bestuurders.

Wacht niet tot het te laat is. Neem vandaag nog contact op met Advocaat Brugge voor een eerste, vrijblijvend gesprek. Wij staan klaar om u met deskundig advies en daadkracht te ondersteunen op weg naar een gezonde toekomst voor uw onderneming.