Aansprakelijkheid: Schade Verhalen of Verdedigen
Wat is Aansprakelijkheid?
Aansprakelijkheid in juridische zin betekent dat iemand gehouden is de schade te vergoeden die hij aan een ander heeft toegebracht. Het Belgisch recht onderscheidt twee hoofdvormen: contractuele aansprakelijkheid (bij tekortkoming aan een overeenkomst) en buitencontractuele aansprakelijkheid (bij een onrechtmatige daad zonder contract).
Het aansprakelijkheidsrecht is recent ingrijpend hervormd met het Nieuw Burgerlijk Wetboek (Boek 6), in werking sinds 1 januari 2025. De basisprincipes blijven grotendeels dezelfde, maar er zijn belangrijke verduidelijkingen en wijzigingen doorgevoerd.
Als advocaat gespecialiseerd in aansprakelijkheidsrecht in Brugge behandelen wij zaken voor de Rechtbank van Eerste Aanleg en Vredegerecht, zowel voor slachtoffers die schadevergoeding eisen als voor verweerders die zich verdedigen tegen claims.
Contractuele Aansprakelijkheid
Contractuele aansprakelijkheid ontstaat wanneer een partij haar verplichtingen uit een overeenkomst niet nakomt. De drie voorwaarden zijn:
- Toerekenbare tekortkoming: Niet-nakoming van een contractuele verbintenis die aan de schuldenaar kan worden toegerekend
- Schade: De schuldeiser lijdt schade door de tekortkoming
- Oorzakelijk verband: De schade is een rechtstreeks gevolg van de tekortkoming
Bij contractuele aansprakelijkheid kan de schuldeiser kiezen tussen uitvoering in natura (nakoming afdwingen) of schadevergoeding. Vaak wordt eerst een ingebrekestelling verstuurd alvorens gerechtelijke stappen te ondernemen.
Buitencontractuele Aansprakelijkheid
Buitencontractuele of aquiliaanse aansprakelijkheid geldt wanneer er geen contract is tussen partijen. Artikel 1382-1383 van het (Oude) Burgerlijk Wetboek — nu Boek 6 NBW — bepaalt dat elkeen die door zijn fout schade veroorzaakt, deze moet vergoeden.
De drie klassieke vereisten:
- Fout: Een handeling of nalatigheid in strijd met een wettelijke norm of de algemene zorgvuldigheidsnorm
- Schade: Materiële, lichamelijke of morele schade die bewezen en rechtszeker is
- Oorzakelijk verband: De schade zou zich zonder de fout niet hebben voorgedaan (equivalentieleer)
Bijzondere Aansprakelijkheidsregimes
Naast de gewone foutaansprakelijkheid kent het Belgisch recht verschillende bijzondere aansprakelijkheidsregimes:
- Aansprakelijkheid voor anderen:Ouders voor hun minderjarige kinderen, werkgevers voor hun werknemers, onderwijzers voor leerlingen.
- Aansprakelijkheid voor zaken:Bewaarder van een gebrekkige zaak, eigenaar van een gebrekkig gebouw, houder van dieren.
- Productaansprakelijkheid:Objectieve aansprakelijkheid van producenten voor gebrekkige producten (wet 25/02/1991).
Schadevergoeding bij Aansprakelijkheid
Het doel van schadevergoeding is het slachtoffer zo goed mogelijk in de toestand te brengen waarin het zich zou hebben bevonden zonder de fout (integrale vergoeding). Alle schade komt in aanmerking:
- Materiële schade: Beschadiging of verlies van goederen, herstelkosten
- Lichamelijke schade: Medische kosten, inkomstenverlies, invaliditeit
- Morele schade: Pijn, leed, aantasting levensgenot
- Economische schade: Gederfde winst, gemiste kansen
De Indicatieve Tabel biedt richtbedragen voor veelvoorkomende schadeposten, met name bij letselschade. De rechtbank is hier niet aan gebonden maar volgt deze doorgaans.
Procedure en Verjaring
Aansprakelijkheidsgeschillen worden behandeld door de burgerlijke rechtbanken. Afhankelijk van het bedrag is dit het Vredegerecht (tot €5.000), de Rechtbank van Eerste Aanleg, of bij commerciële geschillen de Ondernemingsrechtbank.
Verjaringstermijnen:
- Buitencontractueel: 5 jaar vanaf kennis van schade en dader (max. 20 jaar)
- Contractueel: Doorgaans 10 jaar (bijzondere termijnen voor specifieke contracten)
- Productaansprakelijkheid: 3 jaar vanaf kennis van schade, gebrek en producent
Onze Bijstand bij Aansprakelijkheid
- Slachtofferbijstand: Vorderen van schadevergoeding, onderhandelen met verzekeraars
- Verweer: Betwisting van aansprakelijkheid, beperking van schadeclaims
- Schadeberekening: Correcte begroting van alle schadeposten
- Verzekeringsdiscussies: Dekking, uitsluitingen, subrogatievorderingen
Veelgestelde Vragen
Handige Tools bij Aansprakelijkheid
Gratis tools op LawBase.be
Meer Weten over Aansprakelijkheid?
Voor uitgebreide juridische informatie over aansprakelijkheidsrecht verwijzen wij naar onze kennisbank LawBase.be.
Lees Meer op LawBase.beAansprakelijkheidsvraag?
Neem contact op met ons kantoor aan het Oosterlingenplein in Brugge voor deskundig advies over uw situatie.