Verjaring: Tijd als Rechtsfeit

Verjaring is het rechtsgevolg van tijdsverloop. Het Belgisch recht kent twee hoofdvormen: bevrijdende verjaring (een vordering dooft uit) en verkrijgende verjaring (u wordt eigenaar door langdurig bezit). Beide vormen hebben fundamentele gevolgen voor uw rechten.

De regels rond verjaring zijn verspreid over het Nieuw Burgerlijk Wetboek (Boek 3 voor verkrijgende verjaring, specifieke bepalingen voor bevrijdende verjaring) en talrijke bijzondere wetten. Het is een technisch domein waar termijnen en formaliteiten cruciaal zijn.

Als advocaat in Brugge adviseren wij u over de toepasselijke termijnen en helpen wij u tijdig actie te ondernemen of verjaring als verweer in te roepen.

Verkrijgende verjaring (usucapio) betekent dat u eigenaar wordt door langdurig bezit:

• Lange verjaring (30 jaar):Na 30 jaar onafgebroken, openbaar, ondubbelzinnig en voortdurend bezit als eigenaar wordt u eigenaar, ongeacht goede trouw of titel.
• Korte verjaring (10 jaar):Bij bezit te goeder trouw met een geldige titel (bv. akte van een niet-eigenaar). Vereist dat u niet wist dat de vervreemder geen eigenaar was.

Verkrijgende verjaring is geregeld in Boek 3 van het Nieuw Burgerlijk Wetboek.

Bevrijdende verjaring (prescriptie) betekent dat een vordering uitdooft door tijdsverloop. Na de verjaringstermijn kan de schuldeiser niet langer in rechte vorderen.

De belangrijkste termijnen:

• 10 jaar: Algemene termijn voor contractuele vorderingen
• 5 jaar: Buitencontractuele aansprakelijkheid (vanaf kennis schade/dader)
• 2 jaar: Consumentenkoop (levering goederen/diensten)
• 1 jaar: Handelskoop, huurvorderingen na einde huur

De verjaringstermijn begint te lopen vanaf een startpunt dat afhangt van het type vordering:

• Contractuele vorderingen:De dag na opeisbaarheid (vervaldag factuur, leveringsdatum, etc.).
• Buitencontractuele vorderingen:De dag na kennis van de schade, de identiteit van de aansprakelijke én van de vordering (dubbel systeem met absolute termijn van 20 jaar).
• Periodieke vorderingen:Elke termijn verjaart apart (bv. huur: elke maand apart).

Stuiting onderbreekt de lopende verjaring en doet een volledig nieuwe termijn beginnen. Stuitingshandelingen zijn:

• Dagvaarding: Een vordering in rechte stuit de verjaring
• Schuldbekentenis: Erkenning door de schuldenaar van de schuld
• Ingebrekestelling: In bepaalde gevallen volstaat een aangetekende brief (bv. consumentenrecht)
• Bewarend beslag: Leggen van beslag stuit eveneens

Na stuiting begint de volledige termijn opnieuw te lopen.

Schorsing bevriest de verjaring tijdelijk: de termijn loopt niet verder zolang de schorsingsgrond duurt, maar de verstreken tijd blijft behouden. Schorsingsgronden:

• Minderjarigheid: Verjaring loopt niet tegen minderjarigen
• Bewindvoering: Gedurende de periode van bescherming
• Onderhandelingen: Tijdens serieuze onderhandelingen (nieuw in het NBW)
• Overeenkomst: Partijen kunnen schorsing overeenkomen

Verjaring moet door de schuldenaar worden opgeworpen als verweer — de rechter past ze niet ambtshalve toe. Als de schuldenaar verjaring niet inroept, kan de vordering slagen ook al is de termijn verstreken.

Let op: Erkenning van de schuld na verjaring kan een nieuwe verbintenis scheppen. Een betaling na verjaring is niet onverschuldigd en kan niet worden teruggevorderd.

• Verkeersaansprakelijkheid: 5 jaar (buitencontractueel) of termijn strafvordering
• Productaansprakelijkheid: 3 jaar vanaf kennis van schade, gebrek en producent
• Tienjarige aansprakelijkheid (bouw): 10 jaar na aanvaarding
• Belastingen: Specifieke fiscale termijnen (3-7 jaar afhankelijk van situatie)

• Advies termijnen: Berekening van de toepasselijke verjaringstermijn
• Stuiting: Tijdig stuiten van verjaring om uw rechten te behouden
• Verweer: Inroepen van verjaring tegen vorderingen
• Verkrijgende verjaring: Procedure tot vaststelling van eigendom

Veelgestelde Vragen

Vraag over Verjaring?

Neem contact op met ons kantoor aan het Oosterlingenplein in Brugge voor deskundig advies over uw situatie.