Snelheidsovertredingen: boete, rijverbod en procedure

Advocaat aan de balie van Brugge sinds 2010
Inhoudsopgave
Inleiding
Snelheidsovertredingen zijn veruit de meest voorkomende verkeersinbreuk, en tegelijk de inbreuk waarover de meeste verouderde informatie circuleert. Sinds de Wegverkeerswet is omgezet bij de wet van 25 mei 2026, in werking op 1 september 2026, draagt elk strafartikel een strafniveau uit artikel 36 van het Strafwetboek en staan de geldboetes rechtstreeks in de wet. Oudere overzichten met gevangenisstraffen en opdeciemen kloppen dus niet meer.
Dit artikel zet op een rij wat u riskeert, wanneer een onmiddellijke inning nog mogelijk is, en vanaf welke overschrijding de rechter geen keuze meer heeft. Voor feiten van vóór 1 september 2026 blijft het oude recht gelden.
De onmiddellijke inning
De meeste snelheidsovertredingen eindigen bij een voorstel tot onmiddellijke inning. De grondslag daarvan is artikel 65 Wegverkeerswet; de bedragen staan in het koninklijk besluit van 19 april 2014.
Voor snelheid geldt een trapsysteem:
- voor de eerste 10 kilometer per uur boven de toegelaten maximumsnelheid bedraagt de som 58 euro;
- binnen de bebouwde kom, in een zone 30, een schoolomgeving, een woonerf of een erf komt daarboven telkens 12 euro bij per bijkomende kilometer per uur;
- in alle andere gevallen komt daarboven telkens 7 euro bij per bijkomende kilometer per uur.
Bovenop de som komt een administratieve toeslag die elk jaar op 1 januari wordt geïndexeerd. Betaalt u, dan vervalt de strafvordering, tenzij het openbaar ministerie u binnen de maand na de betaling laat weten dat het toch vervolgt.
Ter vergelijking: voor de door de Koning aangewezen overtredingen per graad bedraagt de te innen som 128 euro voor de tweede graad, 191 euro voor de derde graad en 520 euro voor de vierde graad. Voor de overige overtredingen is dat 64 euro.
Wanneer een onmiddellijke inning niet meer kan
Het koninklijk besluit sluit de inning uit, onder meer:
- wanneer de totale som meer bedraagt dan 382 euro;
- wanneer de snelheidsbeperking met meer dan 40 kilometer per uur wordt overschreden;
- wanneer de snelheidsbeperking met meer dan 30 kilometer per uur wordt overschreden binnen de bebouwde kom, in een zone 30, een schoolomgeving, een woonerf of een erf;
- wanneer een overtreding van de vierde graad wordt vastgesteld, of een overtreding van de derde graad samen met een andere overtreding;
- wanneer de overtreder jonger is dan 18 jaar.
In die gevallen volgt ofwel een minnelijke schikking van het parket, ofwel een dagvaarding voor de politierechtbank.
Wat de rechter kan opleggen
Artikel 29, § 3 Wegverkeerswet bestraft het overschrijden van de toegelaten maximumsnelheid met een straf van niveau 1. De wet legt de geldboete zelf vast op nominaal 80 tot 4.000 euro. De rechter houdt daarbij uitdrukkelijk rekening met het aantal kilometer per uur waarmee de maximumsnelheid werd overschreden.
Op de Wegverkeerswet geldt sinds 1 september 2026 een factor 1,25: een nominale geldboete van 80 euro komt neer op 100 euro effectief, het maximum van 4.000 euro nominaal op 5.000 euro effectief.
Voor de overtredingen per graad die artikel 29, § 1 Wegverkeerswet regelt, gelden eigen vorken: nominaal 320 tot 4.000 euro voor de vierde graad, 240 tot 4.000 euro voor de derde graad en 160 tot 2.000 euro voor de tweede graad. De overige overtredingen van de eerste graad staan op nominaal 80 tot 2.000 euro.
Vanaf wanneer volgt een rijverbod?
Hier zit het scharnierpunt van het hele stelsel, en het wordt vaak verkeerd weergegeven.
Verplicht verval. Artikel 29, § 3 Wegverkeerswet schrijft een verval van het recht tot sturen voor van ten minste acht dagen en ten hoogste vijf jaar wanneer de toegelaten maximumsnelheid wordt overschreden met meer dan 40 kilometer per uur, of met meer dan 30 kilometer per uur binnen een bebouwde kom, in een zone 30, een schoolomgeving, een erf of een woonerf. Spreekt de rechter dat verval niet uit, dan moet hij die beslissing motiveren. Het is dus geen loutere mogelijkheid.
Mogelijk verval. Daaronder blijft het verval facultatief. Artikel 38, § 1, 3°bis Wegverkeerswet laat de rechter toe een verval uit te spreken bij een overschrijding van meer dan 30 en hoogstens 40 kilometer per uur, en bij een overschrijding van meer dan 20 en hoogstens 30 kilometer per uur binnen een bebouwde kom, in een zone 30, een schoolomgeving, een erf of een woonerf.
Onmiddellijke intrekking. Nog vóór enig vonnis kan uw rijbewijs onmiddellijk worden ingetrokken. Artikel 55, § 1 Wegverkeerswet laat dat toe bij een overschrijding van meer dan 20 kilometer per uur binnen de bebouwde kom, in een zone 30, een schoolomgeving, een woonerf of een erf, en bij een overschrijding van meer dan 30 kilometer per uur elders. Artikel 56 Wegverkeerswet bepaalt dat het rijbewijs na vijftien dagen moet worden teruggegeven, tenzij de politierechtbank die termijn heeft verlengd.
Herhaling
De Wegverkeerswet bepaalt dat de geldboetes worden verdubbeld bij herhaling binnen drie jaar, te rekenen van de dag van de uitspraak van een vorig veroordelend vonnis dat in kracht van gewijsde is gegaan, voor de overtredingen per graad en voor de snelheidsovertredingen van artikel 29 Wegverkeerswet.
Daarbij hoort één belangrijke nuance. De algemene herhalingsregel van het Strafwetboek, die toelaat de straf naar het onmiddellijk hogere niveau te brengen, geldt niet voor verkeersovertredingen: artikel 27bis Wegverkeerswet sluit die bepaling uitdrukkelijk uit voor overtredingen op deze wet en haar uitvoeringsbesluiten. Herhaling in een verkeersdossier werkt dus uitsluitend via de Wegverkeerswet zelf. Een algemene verdubbeling van de minimumstraffen, zoals die in oudere overzichten opduikt, bestaat evenmin.
Specifiek voor het rijverbod is er artikel 38, § 6 Wegverkeerswet: bij herhaling binnen drie jaar voor een van de daar opgesomde misdrijven moet de rechter een verval van ten minste drie maanden uitspreken en het herstel afhankelijk maken van de vier examens en onderzoeken, oplopend tot ten minste zes en vervolgens ten minste negen maanden.
De meetmarge: wat klopt en wat niet
Het koninklijk besluit van 12 oktober 2010 over de meettoestellen legt de maximaal toelaatbare fout van het toestel vast: 20 procent voor snelheden onder 30 kilometer per uur, 6 kilometer per uur voor snelheden van 30 tot 100 kilometer per uur, en 6 procent daarboven.
Dat besluit bepaalt echter niet dat die marge automatisch van de gemeten snelheid wordt afgetrokken. De correctie die u op uw boete terugvindt, is vervolgingspraktijk. Dat onderscheid is niet academisch: het betekent dat u over de toegepaste correctie en over de ijking en de homologatie van het toestel verweer kunt voeren.
Praktisch
Controleer op het proces-verbaal de gemeten en de gecorrigeerde snelheid, de plaats en het geldende snelheidsregime. Zones 30 en schoolomgevingen leveren zwaardere gevolgen op, en de signalisatie ter plaatse is niet altijd sluitend. Betaal geen onmiddellijke inning waarvan u de grondslag betwist: door te betalen vervalt in beginsel de strafvordering, en daarmee ook uw discussie.
Zit u in de zone waar een verval verplicht of mogelijk wordt, verzamel dan tijdig de stukken over uw beroepssituatie en uw gezin. Op dat punt heeft de rechter een reële beoordelingsmarge.
Hulp nodig?
Ontving u een dagvaarding voor de politierechtbank in Brugge of elders in West-Vlaanderen, neem dan contact op met ons kantoor. Wij kijken na of de vaststelling en de kwalificatie correct zijn en wat in uw dossier haalbaar is.
Hulp nodig bij uw situatie?
Een advocaat bekijkt uw aanvraag persoonlijk en neemt contact met u op om te bespreken of en hoe wij u kunnen bijstaan. Dit eerste nazicht is geen juridisch advies: advies en behandeling starten pas bij opstart van het dossier en betaling.
Veelgestelde vragen
Handige Tools
Gebruik onze gratis tools om direct inzicht te krijgen in uw situatie:
Meer over Verkeersrecht
Ontdek alle juridische ondersteuning bij verkeersovertredingen en rijbewijskwesties.
Vragen over dit onderwerp?
Neem contact op voor persoonlijk advies van onze advocaten in Brugge.