Rijbewijs ingetrokken in Brugge: zo krijgt u het terug

Advocaat aan de balie van Brugge sinds 2010
Inhoudsopgave
Inleiding
Het ogenblik waarop een politieagent uw rijbewijs inhoudt, is een schok. Plots zit u zonder vervoer, met alle praktische gevolgen van dien. Als advocaat verkeersrecht in Brugge begeleid ik wekelijks cliënten in die situatie. De vragen zijn telkens dezelfde: hoe lang duurt dit, wat kan ik ondernemen, en hoe krijg ik mijn rijbewijs zo snel mogelijk terug?
Dit artikel beschrijft de regeling zoals die geldt sinds de Wegverkeerswet op 1 september 2026 werd omgezet bij de wet van 25 mei 2026. Die omzetting heeft elk strafartikel gekoppeld aan een strafniveau uit artikel 36 van het Strafwetboek en de geldboetes rechtstreeks in de wet geschreven. Voor feiten van vóór 1 september 2026 geldt nog het oude recht.
Onmiddellijke intrekking en verval zijn twee verschillende dingen
De meeste misverstanden ontstaan doordat twee maatregelen door elkaar worden gehaald.
De onmiddellijke intrekking is een voorlopige maatregel in het begin van het onderzoek. Zij wordt bevolen door het openbaar ministerie, nog vóór enige rechter zich over de zaak heeft gebogen. Zij is geen straf.
Het verval van het recht tot sturen is wel een straf. Het wordt uitgesproken door de politierechtbank, op het einde van de procedure, in het vonnis. De tijd die u uw rijbewijs al kwijt was door de onmiddellijke intrekking, wordt in de praktijk door de rechter mee in rekening gebracht bij het bepalen van de strafmaat.
Fase 1: de onmiddellijke intrekking
Artikel 55 Wegverkeerswet somt de gevallen op waarin het rijbewijs onmiddellijk kan worden ingetrokken. De belangrijkste zijn:
- de gevallen waarin u op grond van artikel 60 Wegverkeerswet al een tijdelijk rijverbod opgelegd kreeg, en de gevallen van artikel 61ter, § 1 (andere stoffen die de rijvaardigheid beïnvloeden);
- vluchtmisdrijf;
- een doding of een integriteitsaantasting van de tweede of derde graad die klaarblijkelijk te wijten is aan een ernstig gebrek aan voorzorg of voorzichtigheid in het verkeer;
- rijden terwijl u vervallen bent verklaard van het recht tot sturen;
- een door de Koning aangewezen overtreding van de tweede, derde of vierde graad, of een snelheidsovertreding van meer dan 20 kilometer per uur binnen de bebouwde kom, in een zone 30, een schoolomgeving, een woonerf of een erf, of van meer dan 30 kilometer per uur elders;
- het niet naleven van de voorwaarden van een opgelegd alcoholslot.
De onmiddellijke intrekking wordt bevolen door de procureur des Konings. In een aantal gevallen — onder meer bij de zware snelheidsovertredingen hierboven — kan ook een officier van gerechtelijke politie, hulpofficier van de procureur des Konings, de intrekking bevelen. Dat staat in artikel 55, § 2 Wegverkeerswet.
Hoe lang duurt die intrekking?
Dit is het punt waarop online het meest wordt misgetast. Artikel 56 Wegverkeerswet bepaalt dat het rijbewijs na vijftien dagen moet worden teruggegeven, behalve indien de politierechtbank die termijn heeft verlengd. Het moet eveneens worden teruggegeven na het verstrijken van een door de politierechtbank verlengde termijn, en wanneer de rechter uiteindelijk geen verval van het recht tot sturen uitspreekt.
Het openbaar ministerie kan het rijbewijs ook vroeger teruggeven, ambtshalve of op uw verzoek. Dat verzoek is kosteloos en kan worden gemotiveerd met uw beroepssituatie, uw gezinslast of het ontbreken van antecedenten. Het is zinvol dat verzoek goed onderbouwd en snel in te dienen.
Fase 2: verlenging door de politierechtbank
Wil het parket u langer dan vijftien dagen zonder rijbewijs zetten, dan moet het daarvoor naar de rechter. Artikel 55bis Wegverkeerswet regelt die stap.
De procureur des Konings vordert bij de politierechtbank een beschikking tot verlenging van de intrekking met ten hoogste drie maanden. Tussen de dagvaarding en de verschijning moet een termijn van ten minste zeven dagen liggen. De politierechtbank doet uitspraak in openbare terechtzitting binnen vijftien dagen na de beslissing tot intrekking.
Tegen die beschikking staat enkel verzet open, en dat verzet schorst de uitvoering niet: u mag dus niet rijden in afwachting van de behandeling. Loopt de verlenging ten einde terwijl het onderzoek nog niet rond is, dan kan de procureur een hernieuwing van de verlenging vorderen met opnieuw ten hoogste drie maanden.
Deze zitting is géén formaliteit. Het is het eerste en vaak enige moment vóór de behandeling ten gronde waarop u uw situatie kunt laten horen. Een goed voorbereide verschijning, met stukken over uw werk en uw gezin, maakt hier een reëel verschil.
Fase 3: het vonnis en het verval als straf
Op het einde van de rit beslist de politierechtbank over de grond van de zaak. Artikel 38 Wegverkeerswet bepaalt wanneer de rechter het verval van het recht tot sturen kan of moet uitspreken.
Als algemene regel bedraagt een verval dat op grond van artikel 38, § 1 Wegverkeerswet wordt uitgesproken ten minste acht dagen en ten hoogste vijf jaar. In de gevallen die de wet opsomt kan het verval langer dan vijf jaar of levenslang zijn.
Op enkele punten laat de wet de rechter geen keuze:
- Bij een snelheidsovertreding van meer dan 40 kilometer per uur, of van meer dan 30 kilometer per uur binnen de bebouwde kom, in een zone 30, een schoolomgeving, een erf of een woonerf, schrijft artikel 29, § 3 Wegverkeerswet een verval voor van ten minste acht dagen tot vijf jaar. Spreekt de rechter dat verval niet uit, dan moet hij dat motiveren.
- Bij herhaling binnen drie jaar na een in kracht van gewijsde gegaan veroordelend vonnis voor een van de in artikel 38, § 6 Wegverkeerswet opgesomde misdrijven — onder meer zware alcoholintoxicatie, dronkenschap achter het stuur, rijden onder invloed van andere stoffen, rijden zonder rijbewijs en vluchtmisdrijf — moet de rechter een verval van ten minste drie maanden uitspreken en het herstel afhankelijk maken van de vier examens en onderzoeken. Bij een volgende herhaling wordt dat ten minste zes maanden, en daarna ten minste negen maanden.
- Wie sinds minder dan twee jaar houder is van een rijbewijs B, krijgt op grond van artikel 38, § 5 Wegverkeerswet in beginsel verplicht een verval én minstens een theoretisch of praktisch examen opgelegd.
Voor wie zijn wagen nodig heeft om te werken, is er een ventiel: de rechter kan bevelen dat het effectief verval enkel tijdens het weekend wordt uitgevoerd, van vrijdag 20 uur tot zondag 20 uur en van 20 uur op de vooravond van een feestdag tot 20 uur op die feestdag.
De herstelvoorwaarden
De rechter kan het herstel in het recht tot sturen afhankelijk maken van de voorwaarden die artikel 38, § 3 Wegverkeerswet opsomt: een theoretisch examen, een praktisch examen, een geneeskundig onderzoek, een psychologisch onderzoek, en een specifieke opleiding of verkeerstherapie bepaald door de Koning.
Zolang u die voorwaarden niet hebt vervuld, herleeft uw rijbewijs niet, ook niet wanneer de kalendertermijn van het verval verstreken is. Begin er dus tijdig aan: de wachttijden bij de erkende centra lopen in West-Vlaanderen op.
De rechter kan de geldboete verminderen met de kosten van de herstelonderzoeken, -examens en -opleiding en met de erelonen van de geneesheer en de psycholoog, zonder dat de boete minder dan één euro mag bedragen. Enkel de eerste poging telt voor die vermindering.
Toch rijden: de zwaarste fout die u kunt maken
Rijden terwijl uw rijbewijs met toepassing van artikel 55 Wegverkeerswet onmiddellijk is ingetrokken of terwijl de intrekking op grond van artikel 55bis is verlengd, is strafbaar gesteld in artikel 30, § 3 Wegverkeerswet. Het is een straf van niveau 2, waarbij de wet de geldboete zelf vastlegt op nominaal 1.600 tot 16.000 euro, met daarbovenop een verval van ten minste drie maanden tot vijf jaar of levenslang.
Rijden ondanks een door de rechter uitgesproken verval is een afzonderlijk misdrijf onder artikel 48 Wegverkeerswet: eveneens een straf van niveau 2, met een nominale geldboete van 4.000 tot 16.000 euro en een verval van ten minste drie maanden tot vijf jaar of voorgoed. Bij herhaling binnen drie jaar kan daar een straf van niveau 3 op staan, met een nominale geldboete van 8.000 tot 32.000 euro.
De nominale bedragen in de wet zijn niet de bedragen op het vonnis. Sinds 1 september 2026 geldt op de Wegverkeerswet een factor 1,25: een nominale geldboete van 1.600 euro komt neer op 2.000 euro effectief.
Wat u zelf kunt doen
Vraag altijd een kopie van het proces-verbaal en van de beslissing tot intrekking. Noteer het uur van de vaststelling: de termijnen beginnen daar te lopen. Verzamel meteen de stukken die uw afhankelijkheid van de wagen aantonen — een werkgeversattest, uw uurrooster, bewijzen van de verblijfsregeling van uw kinderen. Die stukken zijn bruikbaar bij het verzoek tot teruggave, bij de zitting over de verlenging en bij de behandeling ten gronde.
Laat vooral geen termijn voorbijgaan. De zitting over de verlenging valt binnen de vijftien dagen na de intrekking; wie dan niet verschijnt of onvoorbereid verschijnt, verliest een kans die niet terugkomt.
Hulp nodig?
Elke zaak heeft zijn eigen feiten, en de marge van de rechter is groter dan veel mensen denken. Hebt u een dagvaarding of een beslissing tot intrekking ontvangen, neem dan contact op met ons kantoor in Brugge. Wij bekijken samen welke stappen in uw dossier zinvol zijn en op welke termijn u uw rijbewijs realistisch kunt terugkrijgen.
Hulp nodig bij uw situatie?
Een advocaat bekijkt uw aanvraag persoonlijk en neemt contact met u op om te bespreken of en hoe wij u kunnen bijstaan. Dit eerste nazicht is geen juridisch advies: advies en behandeling starten pas bij opstart van het dossier en betaling.
Veelgestelde vragen
Handige Tools
Gebruik onze gratis tools om direct inzicht te krijgen in uw situatie:
Meer over Verkeersrecht
Ontdek alle juridische ondersteuning bij verkeersovertredingen en rijbewijskwesties.
Vragen over dit onderwerp?
Neem contact op voor persoonlijk advies van onze advocaten in Brugge.