Wat zijn uw rechten bij een alcoholcontrole in West-Vlaanderen?

Advocate aan de balie van Brugge sinds 2017
Inhoudsopgave
Inleiding
Een alcoholcontrole verloopt snel, vaak 's nachts, en meestal zonder dat u vooraf weet wat er precies gaat gebeuren. Toch heeft die korte controle gevolgen die maanden meegaan. Wie zijn rechten en de wettelijke drempels kent, maakt in die paar minuten betere keuzes.
Dit artikel zet uiteen hoe een controle wettelijk verloopt en wat u mag vragen. Het vertrekt van de Wegverkeerswet zoals die is omgezet bij de wet van 25 mei 2026. Sinds 1 september 2026 draagt elk strafartikel een strafniveau uit artikel 36 van het Strafwetboek en noemt de wet de geldboete zelf; voor feiten van vóór die datum geldt nog het oude recht.
Wie mag u laten blazen, en wanneer?
Artikel 59 Wegverkeerswet bepaalt dat de officieren van gerechtelijke politie die hulpofficier zijn van de procureur des Konings en het personeel van het operationeel kader van de federale en lokale politie een ademtest kunnen opleggen aan:
- de vermoedelijke dader van een verkeersongeval, of ieder die het mee heeft kunnen veroorzaken, zelfs wanneer hij er zelf het slachtoffer van is;
- ieder die op een openbare plaats een voertuig of een rijdier bestuurt of een bestuurder begeleidt met het oog op de scholing;
- ieder die op het punt staat dat te doen.
Er is dus geen verdenking van dronkenschap nodig: het volstaat dat u bestuurt of op het punt staat te besturen. De politie mag ook zonder voorafgaande ademtest meteen een ademanalyse opleggen. De toestellen voor de ademtest en de ademanalyse moeten gehomologeerd zijn.
De wettelijke drempels
De Wegverkeerswet kent twee alcoholdrempels en daarnaast de staat van dronkenschap. Promillewaarden als zodanig komen in de strafbepalingen niet voor; de wet werkt met milligram per liter uitgeademde alveolaire lucht en met gram per liter bloed.
- Artikel 34, § 1 Wegverkeerswet: de ademanalyse meet ten minste 0,22 milligram en minder dan 0,35 milligram per liter uitgeademde alveolaire lucht, of de bloedanalyse geeft ten minste 0,5 gram en minder dan 0,8 gram per liter bloed aan. Dit is een straf van niveau 1, waarbij de wet de geldboete vastlegt op nominaal 200 tot 4.000 euro.
- Artikel 34, § 2 Wegverkeerswet: de ademanalyse meet ten minste 0,35 milligram per liter uitgeademde alveolaire lucht, of de bloedanalyse geeft ten minste 0,8 gram per liter bloed aan. Opnieuw een straf van niveau 1, maar met een nominale geldboete van 1.600 tot 16.000 euro.
- Artikel 35 Wegverkeerswet: de staat van dronkenschap, of een soortgelijke staat door het gebruik van drugs of geneesmiddelen. Dat is geen meetwaarde maar een feitelijke vaststelling. De straf is er een van niveau 1 met een nominale geldboete van 1.600 tot 16.000 euro, én een verval van het recht tot sturen van ten minste een maand tot vijf jaar of voorgoed.
Voor bestuurders van voertuigen waarvoor een rijbewijs van de categorie C1, C, C1+E, C+E, D1, D, D1+E of D+E vereist is, en voor wie personen vervoert met een voertuig waarvoor dezelfde medische voorschriften gelden, verlaagt artikel 34, § 3 Wegverkeerswet de ondergrens tot 0,09 milligram per liter uitgeademde alveolaire lucht.
De nominale bedragen zijn niet wat op het vonnis staat. Op de Wegverkeerswet geldt sinds 1 september 2026 een factor 1,25: nominaal 1.600 euro is effectief 2.000 euro.
Het rijverbod van twaalf uur ter plaatse
Los van de latere strafzaak legt artikel 60 Wegverkeerswet een onmiddellijk rijverbod op. Sinds 1 juli 2026 bedraagt dat twaalf uur, te rekenen vanaf de vaststelling. Het geldt wanneer de ademanalyse ten minste 0,22 milligram per liter uitgeademde alveolaire lucht meet, wanneer de ademanalyse niet kan worden uitgevoerd en de ademtest ten minste 0,35 milligram per liter aangeeft, en in geval van weigering.
Vóór u opnieuw mag rijden, wordt een nieuwe ademtest of ademanalyse afgenomen. Meet die nog altijd ten minste 0,22 milligram per liter, dan wordt het verbod met twaalf uur verlengd.
Uw rechten tijdens de controle
Het recht op een tweede ademanalyse
Artikel 59, § 3 Wegverkeerswet geeft u het recht om onmiddellijk een tweede analyse te laten uitvoeren. Ligt het verschil tussen beide resultaten boven de nauwkeurigheidsvoorschriften, dan volgt een derde. Blijft het verschil binnen die voorschriften, dan telt het laagste resultaat. Wordt het verschil te groot, dan geldt de ademanalyse als niet uitgevoerd. Dit recht kost u niets en u moet het zelf vragen.
Het recht op een bloedproef als tegenexpertise
Meet de ademanalyse, na toepassing van artikel 59, § 3 Wegverkeerswet, ten minste 0,35 milligram per liter uitgeademde alveolaire lucht, dan moet de politie u op uw verzoek bij wijze van tegenexpertise een bloedproef laten ondergaan door een opgevorderde geneesheer. Dat staat in artikel 63, § 3 Wegverkeerswet. De kosten van de bloedafname en de analyse komen ten laste van de onderzochte persoon wanneer de overtreding bewezen is.
Weigeren is zelf een misdrijf
Wie opzettelijk weigert zich aan de ademtest of de ademanalyse te onderwerpen, of zonder wettige reden opzettelijk weigert de bloedproef te laten nemen, pleegt een afzonderlijk misdrijf. Het staat in artikel 34, § 2, 3° Wegverkeerswet en wordt even zwaar bestraft als de hoogste alcoholcategorie. Weigeren is dus geen manier om onder een vaststelling uit te komen.
De onmiddellijke inning
De grondslag van de onmiddellijke inning is artikel 65 Wegverkeerswet; de bedragen staan in het koninklijk besluit van 19 april 2014. Voor alcohol gelden deze sommen:
- een overtreding van artikel 34, § 1 Wegverkeerswet: 197 euro;
- een overtreding van artikel 34, § 2 Wegverkeerswet bij een ademanalyse van ten minste 0,35 en minder dan 0,44 milligram per liter: 462 euro;
- bij ten minste 0,44 en minder dan 0,50 milligram per liter: 636 euro;
- voor de bestuurders bedoeld in artikel 34, § 3 Wegverkeerswet: 116 euro bij ten minste 0,09 en minder dan 0,22 milligram per liter, en 179 euro bij ten minste 0,22 en minder dan 0,35 milligram per liter.
Bovenop die som komt een administratieve toeslag die elk jaar op 1 januari wordt geïndexeerd. Betaalt u, dan vervalt de strafvordering, tenzij het openbaar ministerie u binnen de maand laat weten dat het toch vervolgt. Boven de hoogste meetwaarden is een onmiddellijke inning niet meer mogelijk en volgt een dagvaarding voor de politierechtbank.
Wat er daarna kan volgen
Bij een vaststelling onder artikel 60 Wegverkeerswet kan het openbaar ministerie uw rijbewijs onmiddellijk intrekken op grond van artikel 55 Wegverkeerswet. Artikel 56 Wegverkeerswet bepaalt dat het rijbewijs na vijftien dagen moet worden teruggegeven, behalve wanneer de politierechtbank die termijn heeft verlengd. Die verlenging bedraagt ten hoogste drie maanden en verloopt via artikel 55bis Wegverkeerswet.
In het vonnis zelf kan de politierechtbank een verval van het recht tot sturen uitspreken op grond van artikel 38 Wegverkeerswet. Bij herhaling binnen drie jaar na een in kracht van gewijsde gegaan vonnis voor een van de in artikel 38, § 6 Wegverkeerswet opgesomde misdrijven is dat verval verplicht, met een minimum van drie maanden en het slagen voor de vier examens en onderzoeken.
Praktisch: wat u die avond het best doet
Vraag de tweede ademanalyse. Noteer het uur van elke vaststelling, want de termijn van twaalf uur en de termijnen van de intrekking beginnen daar te lopen. Vraag een kopie van het proces-verbaal. Rijd niet verder zolang het rijverbod loopt: dat is een apart misdrijf, bestraft in artikel 34, § 2, 2° Wegverkeerswet.
En maak op de plaats zelf geen verklaringen over hoeveel u gedronken zou hebben. Die verklaringen komen in het proces-verbaal terecht en wegen later mee.
Hulp nodig?
De marge van de politierechter is groter dan veel mensen vermoeden, zeker wanneer het dossier een procedurele zwakte vertoont of wanneer uw persoonlijke situatie goed is gedocumenteerd. Werd u gecontroleerd in Brugge of elders in West-Vlaanderen, neem dan contact op met ons kantoor voor een nazicht van uw dossier.
Hulp nodig bij uw situatie?
Een advocaat bekijkt uw aanvraag persoonlijk en neemt contact met u op om te bespreken of en hoe wij u kunnen bijstaan. Dit eerste nazicht is geen juridisch advies: advies en behandeling starten pas bij opstart van het dossier en betaling.
Veelgestelde vragen
Handige Tools
Gebruik onze gratis tools om direct inzicht te krijgen in uw situatie:
Meer over Verkeersrecht
Ontdek alle juridische ondersteuning bij verkeersovertredingen en rijbewijskwesties.
Vragen over dit onderwerp?
Neem contact op voor persoonlijk advies van onze advocaten in Brugge.