BellenContact
    Terug naar Blog
    Familierecht

    Huiselijk geweld: welke dringende maatregelen zijn mogelijk?

    Mr. Peter-Jan De Meulenaere
    Mr. Peter-Jan De Meulenaere

    Advocaat aan de balie van Brugge sinds 2010

    29 augustus 20267 min leestijd
    Delen:
    Huiselijk geweld: welke dringende maatregelen zijn mogelijk?

    Inleiding

    Wie in een situatie van huiselijk geweld zit, zoekt één ding: afstand, en snel. Online duikt dan het woord "beschermingsbevel" op, soms met verwijzingen naar artikelen die in het Gerechtelijk Wetboek niet voorkomen. Dat begrip bestaat in het Belgische recht niet als afzonderlijke procedure.

    Wat wel bestaat, zijn drie sporen die naast elkaar kunnen lopen en die elk snel resultaat kunnen opleveren. Dit artikel zet ze uiteen.

    Eerst dit. Bent u in direct gevaar, bel dan 112. Voor hulp, advies en doorverwijzing is er de hulplijn 1712. Het onderstaande is juridische informatie, geen vervanging van hulpverlening.

    Spoor 1: de strafrechtelijke weg

    Huiselijk geweld is geen privézaak maar een misdrijf, en sinds 1 september 2026 heeft het nieuwe Strafwetboek er een afzonderlijke strafbaarstelling voor.

    Artikel 201 van het Strafwetboek bestraft intrafamiliale gewelddaden: gewelddaden gepleegd op een bloed- of aanverwant in de rechte opgaande of neerdalende lijn, een bloed- of aanverwant in de zijlijn tot de derde graad, een partner of ieder ander persoon met een soortgelijke positie in het gezin. De straf hangt af van het gevolg: niveau 2 zonder integriteitsaantasting of bij een aantasting van de eerste graad, niveau 3 bij de tweede graad, niveau 4 bij de derde graad en niveau 5 wanneer de feiten de dood tot gevolg hebben. De rechter moet daarbij in overweging nemen dat het misdrijf werd gepleegd in het bijzijn van een minderjarige.

    Geweld in de relationele sfeer gaat bovendien zelden alleen. Twee andere strafbaarstellingen komen vaak mee:

    • Belaging — artikel 237 van het Strafwetboek, een straf van niveau 2. Volgens dat artikel volstaat zelfs één handeling, zolang de rust van de persoon opzettelijk ernstig wordt verstoord en de dader wist of had moeten weten dat hij dat zou veroorzaken. Artikel 238 van het Strafwetboek tilt dat naar niveau 3, onder meer wanneer de dader zich in een gezags- of vertrouwenspositie bevindt.
    • Bedreiging — artikel 231 van het Strafwetboek, het opzettelijk veroorzaken van een ernstige vrees voor een aanslag op personen of op eigendommen. Gaat de bedreiging gepaard met een bevel of een voorwaarde, dan geldt artikel 232 van het Strafwetboek, met een niveau hoger.

    Het strafdossier biedt bovendien een snelle beschermingsmogelijkheid die vaak over het hoofd wordt gezien. Wordt de dader voorgeleid, dan kan de onderzoeksrechter hem op grond van artikel 35 van de wet op de voorlopige hechtenis in vrijheid laten onder voorwaarden, voor de tijd die hij bepaalt en maximaal voor drie maanden. Een contactverbod, een straatverbod en een begeleidingsvoorwaarde horen daarbij tot de mogelijkheden. Die voorwaarden kunnen er binnen enkele dagen zijn.

    Spoor 2: het tijdelijk huisverbod

    Daarnaast bestaat een maatregel die de dader uit de woning houdt in plaats van het slachtoffer te laten vertrekken: het tijdelijk huisverbod, geregeld in de wet van 15 mei 2012 betreffende het tijdelijk huisverbod in geval van huiselijk geweld.

    Artikel 572bis, 11° van het Gerechtelijk Wetboek wijst de vorderingen tot tijdelijk huisverbod toe aan de familierechtbank, en artikel 627, 18° van het Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat de familierechtbank van het gerechtelijk arrondissement waar de verblijfplaats ligt waarvoor het huisverbod geldt, territoriaal bevoegd is.

    Het is een maatregel met een korte looptijd, die daarna aan de familierechtbank wordt voorgelegd. De precieze duur en de termijn waarbinnen die zitting moet plaatsvinden, staan in de wet van 15 mei 2012 zelf; vraag ze op het ogenblik zelf na bij de politie of bij uw advocaat, want zij bepalen hoe snel u verder moet handelen.

    Wie een opgelegd huisverbod overtreedt, is strafbaar. De artikelen 5/1 en 5/2 van de wet van 15 mei 2012 voorzien daarvoor, sinds de aanpassing bij de wet van 30 maart 2026, in een straf van niveau 2.

    Spoor 3: de familierechtbank, zoals in kort geding

    Dit spoor wordt onderschat, en het is vaak het snelste pad naar een werkbare situatie voor het gezin.

    Artikel 1253ter/4 van het Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat een reeks zaken geacht worden spoedeisend te zijn en kunnen worden ingeleid bij tegensprekelijk verzoekschrift, dagvaarding of gezamenlijk verzoekschrift. Daartoe behoren de afzonderlijke verblijfplaatsen, het ouderlijk gezag, de verblijfsregeling en het recht op persoonlijk contact met een minderjarig kind, de onderhoudsverplichtingen, en de voorlopige maatregelen van artikel 1253ter/5 van het Gerechtelijk Wetboek. Die zaken worden ingeleid en behandeld zoals in kort geding.

    Artikel 1253ter/5 van het Gerechtelijk Wetboek somt op wat de rechtbank als voorlopige maatregel kan bevelen: maatregelen over het ouderlijk gezag en de verblijfsregeling, de uitkeringen tot levensonderhoud, de vaststelling van de afzonderlijke verblijfplaats van de echtgenoten of wettelijk samenwonenden, en een verbod om goederen te vervreemden, te hypothekeren of te verpanden.

    Het derde lid van datzelfde artikel is in deze context het belangrijkste. Heeft een echtgenoot of wettelijk samenwonende zich tegenover de andere schuldig gemaakt aan een van de daarin opgesomde ernstige geweldsmisdrijven — of aan een poging daartoe — of bestaan er ernstige aanwijzingen voor zulke gedragingen, dan krijgt de andere echtgenoot of wettelijk samenwonende, behalve bij uitzonderlijke omstandigheden, het genot van de echtelijke of de gemeenschappelijke verblijfplaats toegewezen indien hij daarom verzoekt.

    Lees die regel goed: er is géén veroordeling vereist. Ernstige aanwijzingen volstaan, en het genot van de woning wordt dan toegewezen tenzij er uitzonderlijke omstandigheden zijn. Dat is een sterke bepaling voor wie in de gezinswoning wil blijven.

    Wordt de vordering bij verzoekschrift ingesteld, dan moet de inleidingszitting plaatsvinden binnen vijftien dagen na de neerlegging van het verzoekschrift.

    Zijn de partijen niet gehuwd en niet wettelijk samenwonend, dan blijft het gewone kort geding bij de voorzitter van de rechtbank open, waar een contactverbod kan worden gevorderd, zo nodig onder verbeurte van een dwangsom.

    Wat u ondertussen zelf doet

    Alle drie de sporen staan of vallen met wat u kunt aantonen.

    • Laat uw letsels vaststellen. Ga naar een arts of naar spoed en vraag een attest met een beschrijving van de letsels en van de datum. Dat attest bepaalt mee de graad van integriteitsaantasting, en dus het strafniveau.
    • Bewaar berichten. Maak schermafbeeldingen met zichtbare datum en uur, en bewaar ook de oorspronkelijke berichten op het toestel.
    • Doe aangifte, en herhaal die bij nieuwe feiten. De opeenvolging van processen-verbaal maakt het patroon zichtbaar.
    • Leg een verklaring van benadeelde persoon af bij de politie of het parket. Daarmee wordt u op de hoogte gehouden van het verloop van het dossier.
    • Noteer wie getuige was — buren, familie, collega's, de school van de kinderen.

    Als er kinderen zijn

    Dat de feiten in het bijzijn van een minderjarige werden gepleegd, weegt op de strafmaat: artikel 201 van het Strafwetboek verplicht de rechter dat in overweging te nemen. Voor de verblijfsregeling en het ouderlijk gezag is de familierechtbank bevoegd, en ook die vorderingen worden volgens artikel 1253ter/4 van het Gerechtelijk Wetboek geacht spoedeisend te zijn. Een bestaande verblijfsregeling kan dus dringend worden aangepast wanneer de veiligheid van de kinderen dat vereist.

    Hulp nodig?

    In deze dossiers is de volgorde van de stappen even belangrijk als de stappen zelf: een vordering voor de familierechtbank wint aan kracht wanneer het strafdossier al loopt, en een contactverbod uit de strafprocedure overbrugt de tijd tot de burgerlijke zitting. Ons kantoor in Brugge begeleidt u bij beide, en werkt daarvoor samen met de hulpverlening.

    Google 4.9/5 (101) · Trustlocal 9.9/10 (66)

    Hulp nodig bij uw situatie?

    Een advocaat bekijkt uw aanvraag persoonlijk en neemt contact met u op om te bespreken of en hoe wij u kunnen bijstaan. Dit eerste nazicht is geen juridisch advies: advies en behandeling starten pas bij opstart van het dossier en betaling.

    Veelgestelde vragen

    Meer over Familierecht

    Expertise in echtscheiding, alimentatie en ouderschapsregelingen.

    Vragen over dit onderwerp?

    Neem contact op voor persoonlijk advies van onze advocaten in Brugge.

    U kunt uw cookie-instellingen op elk moment aanpassen. Lees ons cookiebeleid of onze privacy policy voor meer informatie.